Nutrition of Kidney Care โภชนาการบำบัดสำหรับโรคไต

หัวใจหลักในการดูแลทางโภชนาการของผู้ป่วยโรคไต

หัวใจหลักที่ต้องจำคือ  

ผู้ป่วยโรคไต ต้องลดน้ำ ลดเกลือ รับโปรตีนต่ำ แต่พลังงานต้องเพียงพอ ในแต่ละวัน

สรุปเป็น ข้อ ๆ ได้ดังนี้

1. จำกัดปริมาณโปรตีน คือ วันละ 0.6 กรัมต่อน้ำหนักตัวมาตรฐาน 1 ก.ก. 

ตัวอย่างเช่น น้ำหนักตัว 50 กิโลกรัม ต้องได้รับโปรตีน 0.6X50= 30 กรัมต่อวัน

2. จำกัดปริมาณเกลือ คือ ให้น้อยกว่าวันละ 5 กรัม  

ตัวอย่างการคำนวณ เช่น ซีอิ้วขาวมีปริมาณเกลือ 1000 มก.ต่อ 15 มล. ดังนั้น ให้คำนวณกลับดังนี้

ต้องทาน ซีอิ้วขาวได้ไม่เกิน  5 กรัม เท่ากับ 5000 มก. ดังนั้น (5000X15)/1000 = 75 มล. 

หากต้องเทียบเป็นช้อนชา 1 ช้อนชา ประมาณ 5 มล. ดังนั้น สามารถทานซีอิ้วขาวได้ 15 ช้อนชา เป็นต้น

3. จำกัดปริมาณน้ำ คือ ปริมาณน้ำที่ดื่ม ไม่รวมน้ำในอาหาร จำเป็นต้องกำหนดคราว ๆ ได้ดังนั้น 

ปริมาณน้ำปัสสาวะที่มี บวก กับ ไม่เกิน 500 มล. คือ ปริมาณปัสสาวะต่อวัน 300 มล. บวกกับไม่เกิน 500 มล. แสดงว่า ดื่มน้ำได้ไม่เกินวันละ 800 มล. เป็นต้น

4. พลังงานต้องเพียงพอต่อความต้องการของร่างกายในแต่ละวัน คือ ร่างกายต้องการพลังงานวันละ 35 KCAL ต่อน้ำหนักตัวมาตรฐาน 1 กก. ดังนั้น ถ้า น้ำหนักตัว 50 กิโลกรัม ร่างกายต้องการพลังงาน 1750 kcal ซึ่งน้ำหนักตัวมาตรฐาน อาจใช้น้ำหนักแห้ง หรือ ใช้การคำนวณ น้ำหนักตัวมาตรฐานตามสูตรนี้

น้ำหนักตัวมาตรฐาน (กก) เท่ากับ ส่วนสูง (ม) คูณ ส่วนสูง (ม) คูณ 22 เช่น สูง เช่น สูง 1.6 ม ดังนั้น 

น้ำหนักตัวมาตรฐาน (กก) = 1.6 X 1.6 X 22 = 56.3 กก. ดังนั้น ต้องได้รับพลังงานเท่ากับ 1970 kcal 

จะแสดงกรณีตัวอย่าง ของผู้ป่วยโรคไต อายุ 68 ปี สูง 162 ซม. หนักตัว 55 ก.ก. มีภาวะโรความดันโลหิตสูง และเป็นโรคเบาหวาน เป็นโรคไตมาแล้ว 1 ปี ปัสสาวะได้วันละ 250 มล.

เริ่มต้น หา น้ำหนักตัวมาตรฐาน เพื่อจะใช้เป็นน้ำหนักแห้ง ดังนี้

น้ำหนักตัวมาตรฐาน (กก) เท่ากับ 1.62 X 1.62 X 22 =  57.7 กก. แต่คุณหมอปรับน้ำหนักแห้งเป็น 55.0 กก. ซึ่งให้มีน้ำหนักตัวต่ำกว่ามาตรฐาน 2.7 กก. เพื่อให้

1. ความดันต่ำลง เพราะมีภาวะความดันโลหิตสูง 

2. การมาฟอกแต่ละครั้ง น้ำหนักตัว ควรเพิ่มไม่เกิน 5 เปอร์เซ็นต์ของน้ำหนักตัวมาตรฐาน แสดงว่า ไม่ควรเกิน 2.8 กก. ต่อครั้งที่มาฟอก 

ปริมาณน้ำดื่มต่อวันสำหรับผู้ป่วยกรณีตัวอย่าง  คือ 250 มล บวก ไม่เกิน 500 มล. เท่ากับ 750 มล. 

ถ้า ทานน้ำรวมน้ำในอาหารวันละ 1500 มล. จะเหลือน้ำค้าง 750 มล. ต่อวัน ดังนั้น ความถี่ในการมาฟอก ควรมีระยะห่าง ดังนี้  น้ำหนักไม่ควรเกิน 2.8 กก. ต่อครั้งที่มาฟอก คิดเป็น 2800 มล. ต่อครั้งที่มาฟอก

น้ำค้างวันละ 750 มล. ดังนั้น ควรมาฟอกไม่เกิน 3-4 วันต่อครั้ง 

พลังงานต่อวัน คือ 57.7 X 35 =2019 kcal ถ้าใช้น้ำหนักแห้ง 55.0 X 35 = 1925 kcal ดังนั้นใน 1 วัน ควรได้รับพลังงาน ประมาณ 1925-2019 หรือ 1900 - 2000 kcal 

ซึ่ง เมื่อถูกจำกัดปริมาณโปรตีน 57.7 X 0.6 =  34.6 กรัม และ 55.0 X 0.6 =  33 กรัม ดังนั้น ทานโปรตีนได้ วันหนึ่งไม่เกิน 33-34 กรัม คิดต่ำสูงค่ะ 33 กรัม ซึ่งโปรตีน 1 กรัม ให้พลังงาน 4 kcal ดังนั้น 33 X 4 = 132 kcal แต่พลังงานต้องได้รับต่อวันอย่างต่ำ 1900 kcal จึงต้องหาพลังงานทดแทน อีก 1900 - 132 = 1768 kcal

ซึ่ง สำหรับผู้ป่วยโรคไต ก็จะไปเพิ่มพลังงาน ได้จาก อาหารในกลุ่ม แป้ง และน้ำตาล ส่วนผลไม้ ได้นิดหน่อย เพราะต้องจำกัดโพแทสเซียม และฟอสฟอรัส ค่ะ

 สรุป อาหารทางโภชนาการบำบัดสำหรับโรคไต ผู้ป่วยรายนี้ มีดังนี้

1. ปริมาณโปรตีน หรือเนื้อสัตว์ ไม่ติดมัน วันละ 33 กรัม แบ่งเป็น 2 มื้อ เช้า กลางวัน มือเย็นงดเนื้อสัตว์ มื้อละ 16 กรัม เช่น เนื้อปลา เนื้อกุ้ง เนื้อหมู ส่วนไข่ขาว กินได้ไม่คิดรวม เพราะเป็นโปรตีนอัลบูมิน ซึ่งเป็นโปรตีนในกระแสเลือดที่ร่างกายต้องการจำนวนมาก

2. จำกัดเกลือ สามารถใช้ซีอิ้วขาวปรุงรสได้ไม่เกิน 15 ช้อนชา ต่อวัน หรือ 3 ช้อนโต๊ะต่อวัน พยายามใส่ให้น้อยที่สุด เพราะยังไม่รวมเกลือที่มีอยู่ในอาหารอื่น ๆ 

3. จำกัดน้ำ ดื่มได้ไม่เกินวันละ 750 มล. และพยายามควบคุมน้ำหนักไม่ให้เกิน 0.9 ก.ก. ต่อวัน (3 วันฟอกเลือดด้วยไตเทียม 1 ครั้ง)

4. พลังงานรวมต่อวัน 1900 -2000 kcal เป็นหมู่เนื้อสัตว์ 132 kcal หมู่แป้ง และน้ำตาล 1500 kcal ส่วนผลไม้ และผัก 268 kcal  ดังนั้น

1. เนื้อสัตว์ไม่ติดมัน วันละ 33 กรัม 

2. แป้ง และน้ำตาล วันละ 375 กรัม 

3. ผลไม้ และผัก วันละ 67 กรัม

ลองทำเมนูอาหารดู ใน 1 วัน แบ่ง ง่าย ๆ ดังนี้

มื้อเช้า ข้าวสวย 150 กรัม ไข่ขาวดาว 2 ฟองในน้ำมันมะฟอก 1 ช้อนโต๊ะ ผัดผักกาดขาว หมูสับ 1 จาน แตงโม 200 กรัม  พลังงาน 850 Kcal

มื้อเที่ยง ก๋วยเตี๋ยวเส้นใหญ่ ผัดกุ้ง 300 กรัม กับ ขนมมันเทศในน้ำเชื่อม 1 ถ้วย 100 กรัม พลังงาน 890 kcal

มื้อเย็น สลัดพลังงานต่ำ (แตงกวา แครอท ผักกาดหอม ผักกาดขาว ไข่ขาวต้ม 2 ฟอง น้ำส้มสายชู น้ำตาล) 100 กรัม พลังงาน 102 kcal

รวมพลังงานโดยประมาณ ต่อวัน 1842 kcal 

How to Kidney Care:
1. การจำกัดโปรตีนต่อวัน ยกเว้น ไข่ขาว ผู้ป่วยโรคไต ควรทานไข่ขาววันละ 4-6 ฟองต่อวัน เพื่อให้ได้ อัลบูมิน ที่จำเป็นต่อร่างกาย ในการซ่อมแซมส่วนที่สึกหรอ ลดภาวะอาการบวมน้ำ ลดการเกิดโลหิตจาง ลดการสูญเสียกล้ามเนื้อ ภาวะกล้ามเนื้อลีบ เป็นต้น

2. การจำกัดน้ำ ต้องรวมกับการจำกัดน้ำหนักมิให้ขึ้นต่อวัน เกิน 1 กิโลกรัม ด้วย เพื่อลดการทำงานของไต และลดความเสี่ยงของการเกิดภาวะแทรกซ้อนขณะฟอกไตค่ะ

-->